ദുരന്ത നിവാരണ രേഖ
Disaster Management എന്നതിനെ ദുരന്ത നിവാരണം എന്ന് പറയുന്നു.
പ്രകൃതിദത്തമോ മനുഷ്യനിർമ്മിതമോ ആയ ദുരന്തങ്ങളുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്നതിനും, അതിനെ നേരിടുന്നതിനും, ദുരന്തശേഷമുള്ള പുനരധിവാസത്തിനുമായി നടപ്പിലാക്കുന്ന ആസൂത്രിതമായ പ്രവർത്തനങ്ങളെയാണ് ദുരന്ത നിവാരണം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ദുരന്ത നിവാരണത്തിന്റെ 4 പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ:
മുന്നൊരുക്കം (Preparedness): ദുരന്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുൻപ് ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുക, പരിശീലനം നൽകുക, സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക.
തടയലും ലഘൂകരണവും (Mitigation & Prevention): ദുരന്തങ്ങളുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാനാവശ്യമായ ഡാമുകൾ, സംരക്ഷണ ഭിത്തികൾ, കൃത്യമായ നിർമ്മാണ രീതികൾ എന്നിവ നടപ്പിലാക്കുക.
ഉടനടിയുള്ള പ്രതികരണം (Response): ദുരന്തമുണ്ടായാൽ ഉടൻ തന്നെ രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തുക, പ്രാഥമിക ചികിത്സയും ഭക്ഷണവും എത്തിക്കുക.
പുനരധിവാസവും പുനർനിർമ്മാണവും (Recovery & Reconstruction): ബാധിക്കപ്പെട്ട ജനങ്ങളെ സാധാരണ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരിക, തകർന്ന വീടുകളും റോഡുകളും പുനർനിർമ്മിക്കുക.
ചുരുക്കത്തിൽ, "ദുരന്തങ്ങളുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാനും ജീവനും സ്വത്തും സംരക്ഷിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പ്രവർത്തന സംവിധാനം" ആണ് ദുരന്ത നിവാരണം.